26 Σεπ 2015

Ζωή σαν νηπιαγωγείο

Αφήνω κάθε πρωί το παιδί στο νηπιαγωγείο. Και κάθε που κλείνω τη πόρτα να φύγω κάνω πάντοτε την ίδια σκέψη, «να μπορούσα να μείνω για μια μέρα σ’ αυτό το χαριτωμένο σχολείο». (Μπορεί βέβαια να το λέω επειδή θέλω να αποφύγω τις δουλειές του σπιτιού αλλά αυτό δε το λέμε παρά έξω).
Θα ήθελα πολύ πάντως να καθίσω στα μικρά καρεκλάκια και να τα μάθω όλα από την αρχή. 
Κι ύστερα σκέφτομαι πως θα ήταν η ζωή μας αν έμοιαζε ολόκληρη η καθημερινότητα μας με νηπιαγωγείο. Άραγε οι μεγάλοι θα εμπεδώναμε ποτέ αυτά που μαθαίνουν τα παιδιά στο νηπιαγωγείο;

Τι σκέφτομαι λοιπόν…
Τα παιδιά μαθαίνουν να μοιράζονται πράγματα. Μαθαίνουν να παίζουν ή να δουλεύουν σε ομάδες. Μαθαίνουν να τακτοποιούν το χώρο τους. Μαθαίνουν να αφήνουν πάντοτε καθαρό το χώρο πίσω τους. Μαθαίνουν να μη πετάνε τα σκουπίδια τους όπου να ‘ναι. Μαθαίνουν να περιμένουν στη σειρά τους για το οτιδήποτε και δε προσπαθούν να πάρουν με το έτσι θέλω τη θέση των άλλων. Μαθαίνουν να δημιουργούν κατασκευές από απλά πράγματα. Μαθαίνουν να ακούν ιστορίες και να ταξιδεύουν σε δάση, θάλασσας και παραμυθένιους κόσμους πάνω σε σκούπες και σε ιπτάμενα ταψιά. Μαθαίνουν να χρησιμοποιούν τα χρώματα, να τραγουδούν, να χορεύουν, να προσεύχονται. Και σίγουρα πολλά ακόμη.

Εμείς οι μεγάλοι, παρόλο που κάποια από τα παραπάνω σίγουρα μας τα μάθανε κι εμάς στο νηπιαγωγείο δε τα τηρούμε πια. Σίγουρα θα φταίει η βιασύνη μας, η αφηρημάδα μας κι εκείνο που συνήθεια με το καιρό γίνεται η δεύτερη φύση μας.
Έχω την εντύπωση όμως πως αν κι οι μεγάλοι μοιραζόμασταν τα πράγματα μας (έστω εκείνα που μας είναι άχρηστα γιατί σίγουρα κάποιοι θα τα έχουν ανάγκη).
Αν δουλεύαμε αρμονικά σε ομάδες χωρίς να κρίνουμε τους πάντες ή να υποδεικνύουμε στους άλλους το σωστό (το σωστό με τα δικά μας μέτρα και σταθμά).
Αν αφήναμε τα πράγματα όπως τα βρίσκαμε στο πέρασμα μας (από τις ταλαίπωρες παραλίες μέχρι και τα δημόσια κτίρια) και αν κάναμε το κόπο φεύγοντας από οπουδήποτε να παίρναμε μαζί μας και τα σκουπίδια μας.
Αν είχαμε την υπομονή να περιμέναμε στο δρόμο για το ταξί (χωρίς να αγνοούμε τους προηγούμενους από μας που στέκονται για ώρα στη βροχή), ή στη σωστή ουρά στη τράπεζα.
Κι αν εν τέλει βγάζαμε τα γκρίζα από τις ζωές μας και τις γεμίζαμε χρώματα και μουσικές κι αν τοποθετούσαμε μόνιμα ένα χαμόγελο στο πρόσωπο μας ίσως τα πράγματα να γίνονταν πιο απλά και δίκαια για όλους μας…
Τότε θα μπορούσαμε κι εμείς να καβαλάμε ένα ταψί και να ταξιδεύαμε για μερικές στιγμές (ξέρω δε θα μπορούσαμε ακόμα κι έτσι, να ονειροβατούμε συνέχεια, έχουμε και υποχρεώσεις που χρειάζονται τη πραγματικότητα κι όχι τη φαντασία) κι ύστερα με τη προσγείωση μας μπορεί όλα να τα βλέπαμε αλλιώτικα.
Κι αν τέλος απλοποιούσαμε τις σχέσεις μας με τους άλλους σε βαθμό που να πλησιάζουμε κάποιον και αθώα να του λέμε:
"Πως σε λένε; θες να γίνουμε φίλοι;" πόσο αλλιώτικα θα μπορούσαν να γίνουν όλα τότε; 


Τώρα, αν με ρωτήσετε γιατί τα παιδιά γυρνώντας από το νηπιαγωγείο τηρούν ελάχιστα πράγματα και στο σπίτι, με συγχωρείτε αλλά δε ξέρω να σας απαντήσω. Εγώ μιλώ για ενήλικες που θεωρητικά μπορείς να τα βγάλεις πέρα ευκολότερα μαζί τους. Για τα παιδιά δεν υπόσχομαι τίποτα. Έχω σηκώσει τα χέρια ψηλά προ πολλού. 

Φτιάχνουμε το όνομα μας πάνω σε ξύλινα μανταλάκια!!



Πάμε να παίξουμε με το όνομα μας μέχρι να μάθουμε να το γράφουμε σωστά;

21 Σεπ 2015

Εκείνο που μένει είναι οι στιγμές...

Ζούμε σε ένα κόσμο που είμαστε υποχρεωμένοι να τρέχουμε για να προλάβουμε. Όλα μας καρτερούν και μας χαμογελούν προκλητικά κι εμείς κάνουμε έναν ατέλειωτο αγώνα δρόμου για να τα προφτάσουμε όλα. Να προλάβουμε να είμαστε στην ώρα μας στη δουλειά, να είναι τα παιδιά στην ώρα τους στο σχολείο, να προλάβουμε να κάνουμε τις δουλειές του σπιτιού, να πληρώσουμε το δάνειο, να πάμε το αμάξι για σέρβις, να πάμε τα παιδιά στις δραστηριότητες τους, να ψωνίσουμε, να ... να ... να .... κάτι σαν το τραγούδι -αν κοιμηθώ νωρίς θα σηκωθώ νωρίς θα ξεκινήσω νωρίς και θα παρκάρω νωρίς.


Ξέρω καλά όμως πως όλα τα παραπάνω πρέπει να γίνουν. Κι εμείς πρέπει να ιδρώσουμε στο προσωπικό μας διάδρομο στο γήπεδο του στίβου για να καταφέρνουμε να τερματίζουμε κάθε μέρα με επιτυχία. Κι αφού όλα τα παραπάνω κι άλλα πιο πολλά, δε μπορούμε να τα αποφύγουμε, τουλάχιστον ας μάθουμε να απολαμβάνουμε τις στιγμές που μας αναλογούν.
Μια βόλτα στη παραλία, μια κουβέντα με τα παιδιά, φαγητό με ανθρώπους που αγαπάς, μια αγκαλιά, ένα φιλί, ένα τραγούδι, μια ζωγραφιά, ένα μουτράκι πασαλειμμένο με σοκολάτες...
Οι στιγμές όμως έχουν το ελάττωμα να μη διαθέτουν κάποιο αποδεικτικό για την ύπαρξη ή τη πληρωμή τους. Είναι μοναδικές και καταγράφονται μόνο στις ψυχές των ανθρώπων. Επομένως το μόνο που τους αξίζει είναι να τις ζει κανείς αληθινά και να τους προσφέρει το χώρο που τους αναλογεί στα άπατα του "είναι"!


Ωραίο θα ήταν λοιπόν κάθε βράδυ, λίγο πριν πέσουμε για ύπνο, να μαθαίναμε να φυλακίζαμε τέτοιες μικρές στιγμές σφηνωμένες στους ατέλειωτους αγώνες μας, καλά πασπαλισμένες με την ομορφιά και την ουσία αυτού του κόσμου.
Όπως κάνουν τα παιδιά δηλαδή. Κάθε βράδυ στα κρεβάτια τους λίγο πριν τα πάρει ο ύπνος σκέφτονται, μιλάνε και  ξανά μιλάνε για την ημέρα που πέρασε και για ότι τους έκανε εντύπωση. Κι όταν τελειώσουν με όσα πέρασαν αρχίζουν να ρωτάνε για όσα θα έρθουν. Ποτέ όμως δεν αναφέρονται στις υποχρεώσεις τους (σχολείο, δραστηριότητες, τακτοποίηση δωματίου τους κλτ) αλλά για την εκδρομή που τους τάξαμε, για τη βόλτα με το ποδήλατο, για τη συνάντηση με το φίλο τους, για το παγωτό που θα φάνε!


Και λέω απόψε, λίγο πριν με πάρει κι εμένα ο ύπνος να σκεφτώ ένα μεγάλο παγωτό με πολύχρωμες μπάλες!





Μητρότητα για όλα τα θηλυκά της γης



Κάποτε νόμιζα πως μόνο από τους ανθρώπους κι ιδιαίτερα από τις γυναίκες γεννιούνται μεγάλα κι έντονα συναισθήματα μαζί με τη γέννηση των παιδιών τους. Νόμιζα επίσης πως μόνο οι άνθρωποι και ειδικά οι γυναίκες μπορούν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους με φροντίδα και μεγάλη προσοχή. Και μιλώ ιδιαίτερα για τις γυναίκες, μόνο για το λόγο ότι έχουν τη μητρότητα μέσα τους, χωρίς να θέλω να βάλω στο περιθώριο τους άντρες.
Κι όλα αυτά τα νόμιζα γιατί είχα την αφέλεια να πιστεύω πως λόγω της ευφυίας του ανθρώπου και της εξέλιξης του και έχοντας ένα σωρό ανέσεις στη διάθεση του είναι ικανός να τα κάνει όλα καλύτερα από τα ζώα που δε διαθέτουν τίποτε από τα παραπάνω.


Είδα όμως κάποτε μια σκύλα που μάζευε τα νεογέννητα κουτάβια της κοντά της να τα ζεστάνει και να τα θηλάσει. Είδα ύστερα την ίδια σκύλα να μένει ανάπηρη και να συνεχίζει χωρίς να μπορεί να κουνήσει κανένα μέλος τους σώματος της, να ταΐζει τα κουτάβια της με το γάλα της κι ύστερα, χωρίς ποτέ να καταλάβω το πως, τα κουτάβια να βρίσκονται μπροστά στα μάτια της κι εκείνη να τα πλένει με τη γλώσσα της.
Είδα και μια άλλη σκύλα να αρνείται να αποχωριστεί το νεκρό κουτάβι από κοντά της.
Είδα επίσης πτηνά να κλείνουν στις φτερούγες τους τα νεογέννητα τους για να τα προστατέψουν από το κρύο. Είδα κι άλλα πτηνά να ταΐζουν στο στόμα τα μωρά τους με ψίχουλα.
Κι ακόμα είδα ένα σπουργίτι (υποθέτω πως ήταν σπουργίτι) να χτυπάει με το ράμφος του τη μπαλκονόπορτα του σπιτιού μου και να κουνά τα φτερά του. Το έκανε πολλές φορές. Μέχρι που σκέφτηκα να βγω στο μπαλκόνι να δω γιατί τρελάθηκε έτσι εκείνο το  πουλί. Κι είδα πεσμένα στο μπαλκόνι δυο νεογέννητα σπουργίτια. Το πουλί τόση ώρα ζητούσε βοήθεια για τα μωρά που έπεσαν από τη φωλιά.
Είδα χρυσόψαρο να προσπαθεί να ανεβάσει στην επιφάνεια της γυάλας άλλο χρυσόψαρο που δεν ήταν στα καλά του, για να φάει. Δεν ήταν γονιός και παιδί αλλά η αγάπη δε περιορίζεται μόνο σε αυτά.
Κι είδα σχεδόν σε όλα τα ζώα (και σε αυτά που ανέφερα και σε άλλα) τη δύναμη που κρύβουν μέσα τους και γίνεται μανία όταν κάποιος πάει να πειράξει τα παιδιά τους.


Και τότε κατάλαβα πως τα ζώα δε διαφέρουν σε τίποτα από τον άνθρωπο. Και πως κάθε θηλυκό αυτού του κόσμου ξέρει και να φροντίζει τα παιδιά του και να τα προστατέψει όταν χρειαστεί και σίγουρα να γεννήσει μαζί με τα παιδιά του και μεγάλα συναισθήματα. Κι ας μη διαθέτουν τα ζώα καμιά από τις ανέσεις του ανθρώπου.



16 Σεπ 2015

Τι είναι εκλογές;


-Τι είναι εκλογές; ρωτάνε τα παιδιά. Και κάποιος πρέπει να τους απαντήσει.

Δε βρήκα τίποτα καλύτερο να τους απαντήσω που να το κατανοήσουν εκτός από το ότι οι εκλογές είναι ένα παιχνίδι.

-Επιτραπέζιο; ρωτάνε ξανά τα παιδιά.

-Μπα… θα έλεγα πως επρόκειτο για ένα παιχνίδι ανοιχτού χώρου.

-Δηλαδή;

-Διεξάγεται ταυτόχρονα σε πολλά μέρη.

-Άρα παίζουν ταυτόχρονα πολλοί παίχτες, διαπιστώνουν. Κι έχουν δίκιο.

-Και πως παίζεται; συνεχίζουν για να μάθουν.

-Υπάρχουν κάποιες ομάδες. Μερικές αποτελούνται από πιο πολλά άτομα και άλλες από πιο λίγα. Όλες όμως έχουν ένα αρχηγό.

-Ο αρχηγός και οι παίχτες δηλαδή είναι μια ομάδα;

-Ναι. Ο αρχηγός δίνει οδηγίες κι οι παίχτες τις εκτελούν.

-Σαν να λέμε ο βασιλιάς και τα στρατιωτάκια! Και τι λένε οι οδηγίες των αρχηγών;

-Λένε πως πρέπει να συζητάνε με τους αντίπαλους παίχτες συνέχεια.

-Και για τι θέματα μιλάνε;

-Κυρίως δίνουν υποσχέσεις. Πως αν η ομάδα τους εκλεγεί από το λαό για να κυβερνήσει τη χώρα θα κάνουν ένα σωρό καλά πράγματα προς όφελος των πολιτών. Καμιά φορά χρειάζεται να λένε για το ποιος έχει κάνει άσχημα πράγματα τα προηγούμενα χρόνια. Μέσα στο παιχνίδι είναι και να τσακώνονται.

-Και γιατί δε μαλώνουν για το ποιος έχει κάνει τα καλύτερα πράγματα αντί για τα ασχημότερα;

-Χμ… δε ξέρω.

-Μπορεί να μην έχουν κάνει πολλά καλά;

-Μπορεί.

-Και αυτά που υπόσχονται τα πραγματοποιούν στο τέλος;

-Όχι πάντα.

-Έχουν και όπλα;

-Δεν έχουν όπλα με σφαίρες αλλά έχουν άλλου είδους όπλα. Όπλα που δε σκοτώνουν απευθείας αλλά που μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα στους πολίτες ή να τους στερήσουν δικαιώματα.

-Και να τους κάνουν δυστυχισμένους τους πολίτες μετά;

-Ναι πολλές συμβαίνει να κάνουν δυστυχισμένους τους πολίτες.

-Πως;

-Στερώντας τους ας πούμε δουλειά, σπίτι, φαγητό.

-Και τότε ποιος ο σκοπός του παιχνιδιού;

-Να πείσουν το λαό που τους παρακολουθεί ότι η δική τους ομάδα είναι καλύτερη και τη τελευταία μέρα του παιχνιδιού να την εκλέξουν για την αρχηγία της χώρας.

-Μα αφού δημιουργούν προβλήματα με τα όπλα τους γιατί να τους επιλέξει ο κόσμος;

-Γιατί κάποιος πρέπει να επιλεγεί.

-Αφού λένε ψέματα.

-…

-Και που τερματίζει αυτό το παιχνίδι;

-Με την εκλογή της ομάδας που θα κυβερνήσει το τόπο. Αυτή είναι κι η τελευταία μέρα του παιχνιδιού.

-Κι όλα όσα υποσχέθηκε αυτή η ομάδα θα τα κάνει πραγματικότητα;

-Όχι πάντα.

-Μα εφόσον τα υποσχέθηκε η ομάδα δε πρέπει να τηρήσει το λόγο της;

-Λογικά θα έπρεπε.

-Αυτό είναι το παιχνίδι;

-Αυτό.

-Α κι εγώ που νόμιζα πως παίζεται αλλιώς…

- Πως δηλαδή;

-Ότι οι αρχηγοί κι οι παίχτες των ομάδων υπόσχονται πράγματα και πρέπει να πείσουν το λαό. Ο λαός διαλέγει ποια πράγματα θέλει να γίνουν αλήθεια κι έτσι επιλέγει την ομάδα που θα τα πραγματοποιήσει. Και στο τέλος ο νικητής κάνει πράξη τα λόγια του.

-Δυστυχώς στο παιχνίδι των εκλογών δε γίνονται ακριβώς έτσι τα πράγματα.

-Σε αυτό το παιχνίδι παίρνουν μέρος κι οι μικροί;

-Όχι, μόνο οι μεγάλοι.

-Ε τότε… αυτό το παιχνίδι ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΟ.

Τα παιδιά έκαναν να φύγουν. Κάποιο γύρισε πίσω ξύνοντας το κεφάλι του. Είπε σοβαρό: να θυμηθώ όταν μεγαλώσω να μη το παίξω ποτέ μου αυτό το παιχνίδι.


Κάτι ξέρουν τα παιδιά. Δεν είναι δίκαιο είπαν αυτό το παιχνίδι. Κι εγώ λυπάμαι που θα συμφωνήσω με τα παιδιά.


14 Σεπ 2015

Η πρώτη μέρα κάθε σχολικής χρονιάς!

Πρώτη μέρα στο σχολείο

Δε ξέρω πως να ξεκινήσω σήμερα... Τα έχω λίγο μπερδεμένα στο μυαλό μου...
Ένα ξέρω. Πως η πρώτη μέρα στο σχολείο είναι πάντοτε δύσκολη. Δε ξέρω για ποιον (γονείς ή παιδιά) είναι πιο δύσκολη αλλά εγώ σαν γονιός τη βιώνω δύσκολα.

4 Αυγ 2015

παραμύθια του μεσονυκτίου

Είναι ωραίο λένε, να μαθαίνεις τα παιδιά να αγαπούν τα βιβλία και να τα προσέχουν. Φυσικά και είναι! ποιος θα μπορούσε άλλωστε να διαφωνήσει με κάτι τέτοιο; Όπως είναι ακόμη πιο ωραίο να τα μαθαίνεις να ακούνε ιστορίες, να τους διαβάζεις παραμύθια αλλάζοντας το τόνο της φωνής σου ανάλογα τον ήρωα, ακόμη και να δημιουργείτε όλοι μαζί ιστορίες! Ασφαλώς και είναι! πως θα μπορούσε να μην είναι;

Κι εγώ φυσικά ασπάστηκα αυτή τη συνήθεια από όταν τα παιδιά ήταν μικρά. Διαβάζουμε ιστορίες πριν κοιμηθούμε, δημιουργούμε τις δικές μας κι όταν βαριόμαστε να λέμε ιστορίες για σκίουρους που ζουν σε κουφάλες δέντρων ή κροκόδειλους με τεράστια δόντια, ή μπαλόνια που πετάνε στον ουρανό παίρνουμε παιδικές εγκυκλοπαίδειες και το ρίχνουμε στη μελέτη.

Υπάρχουν όμως  μερικές νύχτες που οι μικροί βιβλιοφάγοι δε χορταίνουν κι ο αφηγητής πέφτει ηρωικά στη μάχη των βιβλίων.

Είναι εκείνη η δύσκολη ώρα που έχουμε καθιερώσει για τη συνήθεια αυτή και που τα παιδιά θέλουν συνέχεια κι άλλο. Είναι κι η κούραση που παραλύει το σώμα, είναι και που τα παιδιά τα γνωρίζουν όλα τα παραπάνω, ε να μη τα εκμεταλλευτούν και λίγο;


Είναι η ώρα του ύπνου λοιπόν, όταν ζητάνε «κι άλλη μια ιστορία, σε παρακαλώ!» «τελευταία και θα πάμε για ύπνο αμέσως μόλις μας πεις!» «και θα κλείσουμε τα μάτια αμέσως μόλις ακουμπήσουμε το κεφάλι στο μαξιλάρι!»


Και πάρε τα «σε παρακαλώ» και πάρε υποσχέσεις και πάρε τον ουρανό με τ’ άστρα για να πεις άλλη μια ιστορία ή να διαβάσεις άλλη μια σελίδα μαθαίνοντας τους στεγόσαυρους.


Και δε λέω, μπορεί να θέλω στη πραγματικότητα να μάθω για τους στεγόσαυρους και σε τι βοηθούσαν οι αγκαθωτές πλάκες που κουβαλούσαν στη πλάτη τους, αλλά τα μάτια έχουν βαρύνει επικίνδυνα κι η φωνή σε κάθε παράγραφο βγαίνει όλο και πιο ψιθυριστή.

Θα το παλέψω όμως! Θα προσπαθήσω να τους πείσω να πάμε τώρα για ύπνο γιατί είμαι κουρασμένη, γιατί έχω ξυπνήσει από τις έξι, γιατί όλη μέρα τρέχω. Θέλω να το παλέψω… έχω δυνάμεις όμως για κάτι τόσο δύσκολο;

Εξάλλου είναι τρεις κι είμαι μία. Και μπορεί τα επιχειρήματα μου να είναι λογικά αλλά τα δικά τους δεν μπορώ να τα αντικρούσω βάση της λογικής.

«Θα σου κρατάω εγώ το βιβλίο να μην κουράζεσαι» έρχεται το πρώτο επιχείρημα τους.

«Κι εγώ θα σου κρατάω το χέρι».

Εφόδια τέλος. Υποχώρηση. Η τριαρχία κέρδισε τη μάχη!

Άλλωστε έχω τη βεβαιότητα πως θα μας πάρει περισσότερη ώρα η διαπραγμάτευση από το να μιλήσουμε για το στεγόσαυρο.

Μόνο που δε τα καταφέρνω να τελειώσουμε τη σελίδα. Με πρόδωσαν τα μάτια που έκλεισαν και το κεφάλι που έγειρε στο μαξιλάρι.

Δε ξέρω πόσα λεπτά έμεινα έτσι, σχεδόν κοιμισμένη, αλλά μια τραγουδιστή φωνή με έκανε να πεταχτώ.

«Πάμε να φτιάξουμε μια φωλιά και να παίξουμε τα λιονταρόσκυλα;»

Εφιάλτης! Πετάγομαι φωνάζοντας ένα «ΟΧΙ» γεμάτο αποφασιστικότητα, πυγμή και γενναιότητα.

Με συνοπτικές διαδικασίες τους βάζω στα κρεβάτια τους, ακολουθούν αγκαλίτσες, φιλάκια, καληνύχτες και φυσικά το σύνδρομο του «ότι θυμάμαι χαίρομαι και θέλω μαζί μου να χαρούν κι οι άλλοι».

Μα εγώ δεν έχω διάθεση να απαντήσω σε καμιά ερώτηση του τύπου «πότε θα κάνουμε τσουλήθρα στο ουράνιο τόξο;» ή «ο γίγαντας είναι ψηλότερος από τον Όλυμπο;».

Σκέφτομαι στα γρήγορα τι έχουμε στο πρόγραμμα για την επόμενη που το περιμένουν με αγωνία. Τους το λέω με την ελπίδα να σταματήσουν τις χαριτωμένες ερωτήσεις. Και ναι! τα καταφέρνω!

Ησυχία! Μέχρι φυσικά να ξυπνήσει κάποιος και να θέλει να κοιμηθούμε παρέα. Έχουμε όμως δυο τρεις ώρες μέχρι τότε. Αν είμαι τυχερή μπορεί και τέσσερις.


Το βέβαιο είναι πως η γνώση μέσα από τα μάτια των παιδιών αποκτά άλλο ενδιαφέρον ακόμη και για τους μεγάλους. Όλα εξηγούνται απλά και κατανοητά, χωρίς δύσκολους επιστημονικούς όρους ή άγνωστες λέξεις. Και μέσα απ’ αυτό μαθαίνω κι εγώ πράγματα. Κάποια απ’ αυτά μάλλον τα έχω διδαχθεί κι εγώ στο σχολείο (εντάξει όχι κι όλα) και δε τα θυμάμαι πια, αλλά αν δεν ήταν και τα παιδιά δε θα τα μάθαινα ποτέ.

Κι ένα ακόμη πιο βέβαιο είναι πως η γνώση θα αποκτούσε άλλο ενδιαφέρον αν προσφερόταν στον άνθρωπο με τον τρόπο που τη κατανοούν τα παιδιά!!